ISRC en UPC uitgelegd: de codes van je opnames en releases

Een ISRC (International Standard Recording Code) is een code van twaalf tekens die één opname identificeert: één specifieke versie van een nummer, of een muziekvideo. Een UPC of EAN is het barcodenummer van een release als product: een single, EP of album. Een album met tien nummers heeft dus tien ISRC's en één UPC. Streamingdiensten hebben beide nodig. Apple Music vraagt bijvoorbeeld voor elk product een unieke UPC, EAN of JAN, en voor elk nummer een ISRC.

De vuistregel: dezelfde opname houdt overal dezelfde ISRC, ook op een later album, op een compilatie of bij een andere distributeur. Een nieuwe opname of een andere versie, zoals een remix, een live-versie of een radio edit, krijgt een nieuwe ISRC. Een nieuwe release krijgt een nieuwe UPC. Hieronder lees je hoe de codes zijn opgebouwd, wie ze uitgeeft, wanneer je een nieuwe nodig hebt en waar je ze terugvindt.

ISRC en UPC naast elkaar

Wat is een ISRC?

De ISRC is een internationale standaard (ISO 3901) om opnames uniek en blijvend te herkennen. IFPI, de internationale organisatie van de platenindustrie, beheert het systeem als internationale registratie-autoriteit. Een ISRC hoort bij de opname zelf, niet bij een bestand, een winkel of een release: dezelfde opname heeft als WAV, als stream en op een cd dezelfde code.

Winkels, distributeurs en organisaties als Sena gebruiken de ISRC om gebruik en inkomsten aan de juiste opname te koppelen. Apple vraagt de codes bijvoorbeeld om afspeelbeurten en verkopen nauwkeurig te kunnen tellen. Hoe inkomsten uit opnames en composities lopen, lees je in muziekroyalty's uitgelegd.

Wat een ISRC niet is:

• Geen code voor de compositie. Het nummer zoals het geschreven is, heeft een eigen code: de ISWC. Schrijvers en uitgevers hebben een IPI-nummer. Daarover meer in wat doet een muziekuitgever.
• Geen code voor een artiest of een product. Voor de release als product is er de UPC of EAN.
• Geen registratie van auteursrecht. Een ISRC toekennen is iets anders dan auteursrecht registreren, en de code zegt ook niet wie de opname nu bezit.

Let op: een muziekvideo is een andere opname dan de audio, ook als het geluid hetzelfde is. Hij krijgt een eigen ISRC.

Zo is een ISRC opgebouwd

Een ISRC bestaat uit twaalf tekens in drie delen. Het ISRC-handboek van IFPI gebruikt dit verzonnen voorbeeld: ISRC AA-6Q7-20-00047.

• Het woord ISRC en de streepjes zijn er alleen voor de leesbaarheid. De code zelf bestaat uit de twaalf tekens AA6Q72000047.
• Oorspronkelijk stonden de eerste twee letters voor het land van toekenning en de drie tekens daarna voor de partij die de codes toekent. Volgens het handboek wordt een nieuwe prefix als één blok van vijf tekens toegekend, al geven sommige agentschappen nog een prefix met een landcode vooraan. Sena beschrijft Nederlandse codes nog zo: een landcode als NL, drie tekens voor de producent, een jaartal en vijf cijfers.
• Uit een ISRC kun je niet afleiden wie de opname nu bezit of wanneer hij is opgenomen: het jaartal is het jaar waarin de code is toegekend.
• Een ISRC bevat alleen hoofdletters en cijfers. Let op het verschil tussen de letter O en het cijfer 0, en tussen de letter I en het cijfer 1.

Wie geeft ISRC's uit?

IFPI is de internationale registratie-autoriteit. Per land geven ISRC-agentschappen de prefixen uit: in Nederland is dat Sena, in België SIMIM. Is er in je land geen agentschap, dan kun je bij IFPI zelf terecht.

Een ISRC mag alleen worden toegekend door de eigenaar van de opname of een langdurige exclusieve licentiehouder, of door een partij die daarvoor als ISRC Manager is aangewezen. Distributeurs kunnen die rol hebben en codes namens jou toekennen. Als artiest heb je drie routes:

1. Via je distributeur. Veel distributeurs kennen een ISRC toe als je er zelf geen hebt. Bij Crystal Distribution krijgt een track zonder ISRC er een toegekend. Heb je voor een opname al een ISRC, gebruik dan die.
2. Zelf, met een eigen prefix via Sena. Ben je producent, dus eigenaar van de master, dan kun je bij Sena kosteloos een eigen code aanvragen waarmee je zelf ISRC's maakt. Je houdt dan zelf bij welke code bij welke opname hoort.
3. Via de online dienst van IFPI. IFPI biedt een betaalde dienst om per opname een ISRC toe te kennen. Volgens IFPI ligt die route, of het werken met een ISRC Manager, voor zelfstandige artiesten meer voor de hand dan een eigen prefix.

Laat je codes door een distributeur aanmaken, dan gelden daarvoor volgens IFPI dezelfde regels als voor andere ISRC's: ze blijven de hele levensduur van de opname hetzelfde. De ISRC hoort bij de opname, niet bij de distributeur.

Wanneer heb je een nieuwe ISRC nodig?

Het uitgangspunt van het ISRC-handboek: identieke opnames hebben dezelfde ISRC, en een opname die door creatieve bewerking is veranderd, krijgt een nieuwe. De veelgestelde vragen van IFPI geven voorbeelden. Dit is het overzicht:

Twee gevallen vragen uitleg.

Remaster. Volgens IFPI is een remaster in het algemeen dezelfde opname en houdt hij dezelfde ISRC. Alleen als het remasteren nieuwe creatieve inbreng heeft, hoort er een nieuwe code bij. Als niet-creatief noemt het handboek onder meer: het volume aanpassen, EQ of compressie die gelijkmatig over de hele opname is toegepast, en technische bewerkingen zoals ruisonderdrukking of een andere samplerate, zolang de instellingen over de hele opname gelijk blijven. Een remaster die alleen met zulke gelijkmatige bewerkingen luider of schoner is gemaakt, houdt dus zijn ISRC.

Ingekort of versneld. Haal je delen uit een nummer, zoals een couplet of refrein, dan is een nieuwe ISRC nodig. Verandert alleen de lengte zonder creatieve ingreep, bijvoorbeeld door een andere snelheid of fade-out, dan hoort er volgens het handboek pas een nieuwe ISRC bij als het lengteverschil 10 seconden of meer is.

Wat is een UPC of EAN?

Een UPC of EAN is een barcodenummer voor een product. In het systeem van GS1, de organisatie achter barcodes, heet zo'n nummer een GTIN. De UPC telt 12 cijfers en wordt vooral in Noord-Amerika gebruikt; de EAN telt 13 cijfers en is in Europa gangbaar. GS1 Nederland noemt de EAN ook GTIN-13. Het nummer bestaat uit een bedrijfsnummer, een volgnummer en een controlecijfer aan het eind.

In de muziek identificeert een UPC of EAN een release: een single, een EP of een album. Volgens IFPI heeft elk afzonderlijk product een eigen code nodig. Apple vraagt in zijn eisen voor aanlevering voor elk digitaal album een eigen UPC, en meldt dat een UPC niet kan worden gewijzigd of opnieuw gebruikt. Hetzelfde geldt daar voor een ISRC: na het aanleveren kun je die niet meer aanpassen.

Wanneer heb je een nieuwe UPC nodig?

• Een nieuwe release: een nieuwe UPC.
• Een uitgebreide versie van een album, zoals een deluxe-editie met extra tracks: een ander product, dus een eigen UPC.
• Dezelfde release opnieuw aanleveren, bijvoorbeeld na een overstap: dezelfde UPC houden.

GS1 geeft losse codes en bedrijfsnummers uit waarmee je zelf codes maakt, in Nederland via GS1 Nederland en tegen betaling. Veel distributeurs leveren ook een UPC mee als je er zelf geen hebt; vraag je distributeur hoe dat bij hen werkt.

Waarom je je codes houdt als je overstapt

Volgens IFPI blijft een ISRC de hele levensduur van een opname hetzelfde, ook als de rechten van eigenaar wisselen. Een tweede ISRC voor dezelfde opname is volgens de standaard niet toegestaan. Voor een UPC geldt hetzelfde principe: dezelfde release houdt dezelfde code.

Dat is meer dan een regel. De codes zijn hoe winkels, distributeurs en organisaties als Sena een opname en een release herkennen. Lever je dezelfde opname bij een nieuwe distributeur aan met een nieuwe ISRC, dan is het voor die partijen niet meer vanzelfsprekend dat het om dezelfde opname gaat. Met dezelfde codes en dezelfde metadata blijft die koppeling duidelijk.

Bij Crystal Distribution blijven bestaande ISRC- en UPC-codes behouden als je je catalogus overzet via Hulpmiddelen → Overzetten in het portaal. In welke volgorde je de stappen zet, lees je in overstappen naar een andere distributeur.

Waar vind je je codes?

• Bij je distributeur. In het overzicht van je releases of in een export van je catalogus. Vraag bij een overstap om een export met alle ISRC's en UPC's.
• In je eigen lijst. Als je die bijhoudt zoals hierboven beschreven, staat alles op één plek.
• In de internationale ISRC-database. Op de site van IFPI kun je gratis zoeken. Heeft een distributeur de codes toegekend, dan staan ze er niet per se in: volgens IFPI zet een distributeur de gegevens daar soms wel en soms niet in.
• Op fysieke producten. De barcode op een cd of plaat is de code van dat product, niet per se die van je digitale release.
• Bij vragen over inkomsten. Mis je bij Crystal Distribution inkomsten voor een opname in een periode die al is afgerekend, meld dat dan met de ISRC en de periode. Dan wordt het vergeleken met het oorspronkelijke rapport; zie royalty's en royaltyoverzichten.

Breng je binnenkort iets uit? Zet je codes klaar, loop de metadata-checklist voor je release na en bekijk hoe distributie via Crystal Distribution werkt.