Muziekroyalty's uitgelegd: master, auteursrecht en naburig recht

Eén track kan via drie routes geld opleveren. De opname (de master) verdient aan streams en downloads: de winkels betalen je distributeur of label, en die rekent op basis van hun rapporten met jou af. Het werk zelf, de muziek en de tekst, levert auteursrechten op: uitvoeringsrechten en mechanische rechten. Die int in Nederland BumaStemra (ook geschreven als Buma/Stemra), al dan niet samen met een muziekuitgever. En klinkt de opname op radio of tv, in een café of in een winkel, dan hebben de uitvoerende muzikanten en de producent van de opname recht op een vergoeding uit naburige rechten. Die int Sena.

Elke route loopt via andere organisaties, en bij elk ervan moet je apart aangemeld zijn. Je distributeur int geen auteursrechten, BumaStemra betaalt niet voor je opname en Sena int niet voor je streams op diensten als Spotify. Hieronder lees je per soort royalty wie betaalt, wie int en wie ontvangt, en welke misverstanden artiesten geld kosten.

Twee rechten in één track: de opname en het werk

Juridisch bestaat elke track uit twee dingen met elk eigen rechthebbenden:

Het onderscheid doet ertoe omdat beide kanten lang niet bij dezelfde persoon hoeven te liggen. Neem je een cover op, dan is de opname van jou, maar het werk blijft van de oorspronkelijke componist en tekstdichter: jij verdient aan de opname, zij aan het werk. Schrijf je een nummer dat een andere artiest opneemt, dan ontvang je auteursrechten zonder iets met die opname te maken te hebben. En maak je alles zelf, dan komen de inkomsten van beide kanten jou toe, maar je ontvangt ze alleen als je overal bent aangemeld.

Strikt genomen vallen de rechten op de opname ook onder de naburige rechten: de Wet op de naburige rechten geeft uitvoerende kunstenaars en platenmaatschappijen onder meer het recht om te beslissen of een opname mag worden vermenigvuldigd en uitgezonden (uitleg van Sena over de wet). In de praktijk bedoelen artiesten met naburige rechten meestal de vergoeding die Sena int als een opname in het openbaar klinkt. Zo gebruiken we de term ook hier.

Masterinkomsten: streams en downloads via je distributeur

Streamingdiensten en downloadwinkels betalen voor het gebruik van de opname aan wie de opname heeft aangeleverd: het label of de distributeur. Die krijgt per periode rapporten met het gebruik per track en per land, en rekent het geld af met de eigenaar van de master. BumaStemra beschrijft het in zijn uitleg Van Play tot Pay zo: een aggregator zet je muziek niet alleen op Spotify, maar int ook de vergoeding voor de rechten op de opname, in Nederland de masterrechten genoemd.

Bij Crystal Distribution werkt dat zo:

• De rapporten van de winkels komen binnen via de distributiepartner. Elk rapport wordt in zijn geheel ingelezen en het totaal wordt gecontroleerd voordat de regels aan jouw releases worden toegerekend.
• Je krijgt royaltyoverzichten per periode, per track en per winkel, en je kunt ze als CSV exporteren.
• Een gepubliceerd overzicht verandert niet meer; een correctie verschijnt als nieuw overzicht.
• Winkels rapporteren meestal één tot drie maanden na het gebruik. Die vertraging bepaalt de winkel, niet Crystal.
• Uitbetalingen gaan naar een geverifieerde bankrekening, na tweestapsverificatie en goedkeuring door twee mensen bij Crystal.

Zie ook het helpartikel over royalty's en royaltyoverzichten.

Het geld is voor de eigenaar van de master. Breng je in eigen beheer uit, dan ben jij dat. Krijgen een producer of featured artiest een deel van de opname-inkomsten, dan leg je die verdeling per track vast als split. Zo'n samenwerker krijgt na acceptatie eigen toegang tot zijn streams, aandeel en uitbetalingen. Zie royaltysplits met samenwerkers.

Ook YouTube Content ID en de muziekbibliotheken van TikTok en Instagram/Facebook horen bij de masterkant: daar gaat het om jouw opname in video's van anderen. Bij Crystal zijn dat aparte keuzes in de distributieovereenkomst, waarvoor je de exclusieve rechten op de opname nodig hebt. Zie YouTube Content ID, TikTok en Instagram.

Auteursrechten: uitvoeringsrecht en mechanisch recht

Het auteursrecht op het werk levert twee soorten inkomsten op:

• Uitvoeringsrecht (openbaarmaking): muziek laten horen, bijvoorbeeld op radio en tv, tijdens optredens, in de horeca en via streaming. In Nederland int Vereniging Buma hiervoor.
• Mechanisch recht (verveelvoudiging): kopieën maken, zoals cd's, vinyl en downloads. Ook bij streaming speelt dit recht mee. Hiervoor int Stichting Stemra.

Buma en Stemra werken als één organisatie: BumaStemra. Omdat bij online gebruik beide rechten spelen, geeft BumaStemra streamingdiensten één gecombineerde licentie en verdeelt het de opbrengst volgens een verdeelsleutel. Bij streaming gaat het grootste deel naar de uitvoeringsrechten, bij downloads juist naar de mechanische rechten.

Het geld gaat naar componisten, tekstdichters en muziekuitgevers, volgens de aandelen die bij het werk zijn aangemeld. Auteursrecht heb je op grond van de Auteurswet vanzelf, maar innen doet niemand vanzelf voor je: dat kan BumaStemra alleen als je lid bent en je werken hebt aangemeld. Lid worden doe je als persoon, niet als band. Volgens de checklist van BumaStemra is lidmaatschap onder meer zinvol als je muziek regelmatig op radio of tv komt, vaak live wordt gespeeld of jaarlijks meer dan 200.000 keer wordt gestreamd op betaalde muziekdiensten.

Gebruik in het buitenland loopt via zusterorganisaties: de organisatie in het land van gebruik int en betaalt door aan BumaStemra. Bij de internationale streamingdiensten int BumaStemra voor Europa rechtstreeks. Hoe werkregistratie, IPI-nummers en een uitgever daarin passen, lees je in wat een muziekuitgever doet.

Naburige rechten: de vergoeding via Sena

Wordt een uitgebrachte opname op radio of tv uitgezonden of in het openbaar gedraaid, bijvoorbeeld in een café, een winkel of op een evenement, dan hebben de uitvoerende muzikanten en de producent recht op een billijke vergoeding. Dat regelt de Wet op de naburige rechten. Sena is op grond van die wet exclusief bevoegd om deze vergoeding te innen bij muziekgebruikers zoals horeca, detailhandel, evenementenorganisatoren en radio- en televisiezenders.

Sena onderscheidt twee rollen:

• Muzikant: bijvoorbeeld zanger, bandlid, lid van een orkest of koor, sessiemuzikant, dj/producer of dirigent.
• Producent: wie de opname betaalt, er financieel eindverantwoordelijk voor is en eigenaar is van de master. Vaak is dat een platenmaatschappij.

Van elke track gaat de helft van de vergoeding naar de muzikant(en) en de helft naar de producent(en). Breng je in eigen beheer uit, dan ben je allebei. Je meldt je dan twee keer aan, als muzikant en als producent, en registreert je repertoire onder beide accounts. Aanmelden via MySena is gratis; daarna geef je de tracks op waaraan je hebt meegewerkt (zo meld je je aan bij Sena).

Speel je mee op de opname van een ander, bijvoorbeeld als sessiemuzikant, dan kun je voor je bijdrage ook een vergoeding van Sena krijgen. Of je daarnaast meedeelt in de streaminginkomsten van die opname, hangt af van je afspraken met het label of de eigenaar van de master.

Overzicht: wie betaalt, wie int, wie ontvangt

Heeft een werk een uitgever, dan ontvangt die zijn aandeel via dezelfde organisaties of int hij in sommige landen zelf. Voor sync, muziek bij beeld in een reclame, film of game, is aparte toestemming nodig voor de opname én het werk; daarover wordt meestal per gebruik onderhandeld met de eigenaar van de master en de uitgever of schrijver.

Waarom een streamingdienst beide kanten betaalt

Een stream gebruikt twee dingen tegelijk: de opname en het werk dat erin zit. Voor beide is toestemming nodig, en die komt van verschillende rechthebbenden. Een dienst als Spotify sluit daarom licenties af met labels en distributeurs voor de opnames, en met auteursrechtenorganisaties zoals BumaStemra en met uitgevers voor de werken.

Zo loopt het geld van één stream:

1. Een luisteraar streamt je track.
2. De dienst rapporteert dat gebruik aan de distributeur die de opname aanleverde, en apart aan de organisaties die de werken vertegenwoordigen. BumaStemra krijgt van Spotify bijvoorbeeld elke maand een rapport per land en per abonnementsvorm.
3. De distributeur rekent het deel voor de opname af met de eigenaar van de master, die het volgens de splits deelt met samenwerkers.
4. BumaStemra koppelt de streams aan de aangemelde werken en betaalt componisten, tekstdichters en uitgevers volgens hun aandelen.

Het auteursdeel komt dus niet uit jouw masterinkomsten: het is een aparte betaling aan andere rechthebbenden.

De koppeling in stap 4 draait om metadata. Volgens BumaStemra kan een spelfout of een toevoeging als "radio edit" al tot een mismatch leiden, en moeten vooral de titel, de componist en de uitvoerende artiest aansluiten bij wat op de streamingdienst staat. Houd titels en namen dus overal gelijk; de metadata-checklist helpt daarbij.

Wie registreert wat?

Twee dingen gaan hier vaak mis. Ten eerste zijn de verdeling van de master en die van het werk twee aparte afspraken: een producer kan een deel van de opname krijgen, een deel van het werk als medecomponist, of allebei. Ten tweede telt de timing. BumaStemra claimt streamingvergoedingen pas vanaf de datum waarop een werk is aangemeld en raadt aan dat liefst tegelijk met de release te doen, en uiterlijk twee weken erna. Later aanmelden laat alleen nog een backclaim open, waar je volgens BumaStemra vaak wel twee jaar op wacht; mis je ook die, dan loop je het geld mis.

Veelgemaakte misverstanden

• "Mijn distributeur int al mijn royalty's." Een distributeur int de masterkant. Auteursrechten lopen via BumaStemra of een uitgever, naburige rechten via Sena. BumaStemra waarschuwt zelf om inkomsten via een aggregator niet te verwarren met inkomsten uit auteursrechten.
• "Sena betaalt voor mijn Spotify-streams." Sena int bij zenders, horeca, winkels en evenementen, en volgens BumaStemra ook voor niet-interactief online gebruik zoals een online radiostation. Je on-demandstreams op diensten als Spotify lopen via je distributeur of label.
• "Een cover levert mij auteursrechten op." Het werk blijft van de oorspronkelijke schrijvers; jij verdient aan je opname. Voor een cover heb je een mechanische licentie nodig, en Crystal vraagt per track of het een eigen compositie, cover of publiek domein is. Zie covers, samples en remixes uitbrengen.
• "Als ik alles zelf doe, is er één geldstroom." Wie schrijft, speelt en in eigen beheer uitbrengt, kan recht hebben op masterinkomsten, auteursrechten en een Sena-vergoeding als muzikant én als producent, mits alles is aangemeld.
• "De cijfers in mijn dashboard zijn mijn afrekening." Spotify for Artists werkt de statistieken dagelijks bij en toont bij een nieuwe release de eerste week zelfs live het aantal streams, terwijl afrekeningen later komen en alleen afgesloten perioden bevatten. Vergelijk dezelfde periode, en onthoud dat gerapporteerde omzet nog geen ontvangen geld is.

Wat Crystal voor je int en wat je zelf regelt

• Masterinkomsten bij de winkels waaraan de distributiepartner levert, zoals Spotify, Apple Music, Amazon Music, Deezer en TIDAL, lopen via Crystal Distribution. Dat geldt ook voor YouTube Content ID en de muziekbibliotheken van TikTok en Instagram/Facebook, als je die kiest.
• Auteursrechten laat je innen via BumaStemra, eventueel met een uitgever. Crystal Publishing, de publishingtak van Crystal, registreert werken bij collectieve beheersorganisaties en int publishinginkomsten. Je blijft eigenaar van je werken, en de voorwaarden en kosten zie je voordat je tekent.
• Naburige rechten regel je bij Sena, als muzikant en, in eigen beheer, ook als producent.

Lees hoe distributie via Crystal werkt of bekijk de prijzen.